5-1-2-2. مفهوم ارزش دفتری18
6-1-2-2. مفهوم نرخ بازده سرمایه گذاری ……18
7-1-2-2. مفهوم نسبت Qتوبین18
8-1-2-2. مفهوم وجه نقدحاصل ازعملیات22
2-2-2. اطلاعات بازار23
1-2-2-2. حجم معاملات سهام23
2-2-2-2. عوامل موثربرحجم معاملات سهام23
3-2-2-2. نقدشوندگی 24
1-3-2-2-2. معیارهای متداول بخش نقدشوندگی26
3-2-2. فرضیه کارایی بازار28
1-3-2-2. انواع کارایی29
2-3-2-2. سطوح مختلف کارایی29
3-3-2-2. مفروضات بازارکامل سرمایه30
3-2. متغیرهای مالی وتاثیرآنها برحجم معاملات شرکت ها33
4-2. تفاوت تحقیق حاضربا سایرتحقیقات مشابه34
5-2. پیشینه تحقیق35
1-5-2. تحقیقات انجام شده درخارج35
2-5-2. تحقیقات انجام شده درداخل کشور40
6-2. خلاصه فصل41
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
1-3. مقدمه45
2-3 . تعریف وتبیین جامعه45
3-3. نمونه آماری وروش نمونه گیری46
4-3. روش جمع آوری داده ها46
1-4-3. روش کتابخانه ای47
2-4-3. روش میدانی47
5-3. معرفی متغیرها ونحوه محاسبه آنها47
1-5-3. معرفی ونحوه اندازه گیری متغیرهای مستقل47
2-5-3. معرفی ونحوه اندازه گیری متغیرهای وابسته49
6-3. روش تجزیه تحلیل داده ها50
1-6-3. تحلیل همبستگی50
1-1-6-3. ضریب همبستگی (r)50
2-1-6-3. ضریب تعیین(R2)51
2-6-3. مدل های رگرسیونی دادهای ترکیبی52
1-2-6-3. مزایای پانل دیتادرمقایسه باداده های مقطعی یاسری زمانی54
7-3. فرضیه های تحقیق55
8-3. روش آزمون فرضیه های تحقیق55
1-8-3. مدل رگرسیون معمولی (OLS)56
2-8-3. آزمون مانایی (استایی) متغیرها56
1-2-8-3. آزمون ریشه واحد56
2-2-8-3. آزمون دیکی – فولرتعمیم یافته(ADF)57
9-3. مدلهای تحقیق57
10-3. محدودیتهای تحقیق58
11-3. خلاصه فصل59
فصل چهارم :تجزیه وتحلیل وآزمونهای داده ها
1-4. مقدمه61
2-4. تجزیه وتحلیل داده ها61
1-2-4. تجزیه وتحلیل توصیفی62
2-2-4. تجزیه وتحلیل مقایسه ای62
3-2-4. تجزیه تحلیل علی62
3-4. آمارتوصیفی63
4-4. بررسی همبستگی متغیرها64
5-4. آزمون مانایی(استایی) متغیرها65
1-5-4. آزمون ریشه واحد(UnitRoot)65
1-1-5-4. آزمون دیکی– فولر تعمیمیافته ( ADF )66
6-4. آزمون فرضیههای تحقیق67
7-4 . خلاصه فصل72
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادها
1-5. مقدمه74
2-5 . خلاصه نتایج74
1-2-5. خلاصه نتایج حاصل از ادبیات موضوعی74
2-2-5 . خلاصه نتایج حاصل از تحقیق75
3-2-5. مقایسه نتایج این پژوهش باپژوهش های قبلی76
3-5. پیشنهادات76
4-5. محدودیتهای تحقیق77
5-5. خلاصه فصل پنجم 78
منابع و مآخذ
الف- فهرست منابع فارسی80
ب- فهرست منابع غیر فارسی81
پیوست
الف –نتایج آزمون آمار توصیفی84
ب- جدول نتایج آزمون همبستگی84
ج- جداول آزمون ریشه واحد85
ه- نتایج آزمون fلیمر86
د- نتایج آزمون هاسمن89
ر- نتایج آزمون فرضیات91
چکیده انگلیسی
فهرست جداول
جدول 1-2. خلاصه نتایج تحقیقات گذشته43
جدول 1-4. آمارتوصیفی63
جدول 2-4. بررسی همبستگی متغیرها65
جدول 3-4. آزمون دیکی – فولرتعمیم یافته66
جدول 4-4. آزمون فرضیه ها67
جدول5-4. آزمون فرضیه اول68
جدول6-4. آزمون فرضیه دوم68
جدول 7-4. آزمون فرضیه سوم69
جدول 8-4. آزمون فرضیه چهارم70
جدول 9-4. آزمون فرضیه پنجم71
فهرست نمودارها
نمودار1-2. عوامل موثربرحجم معاملات سهام24
نمودار2-2. سطوح مختلف کارایی30
نمودار 3-2. اهمیت نسبی هریک از عوامل مؤثر بر حجم معاملات شرکت ها در بورس بهادار استرالیا…………… 38
چکیده
تحقیق حاضرتحقیقی علمی وکاربردی در مورد ارتباط بین متغیرهای حسابداری (نسبت قیمت به سود، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازارسهام، نسبت Q توبین، نسبت بازده سرمایه گذاری و نسبت وجه نقدحاصل ازعملیات ) وحجم معاملات دربورس اوراق است.
با این بیان دراین تحقیق جهت بررسی وآزمون رابطه بین متغیرهای فوق اطلاعات 5 ساله 80 شرکت پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران بین سالهای 1386 لغایت 1390، مورد بررسی قرارگرفته است. جهت تحلیل آماری با بهره گیری ازمدل داده های ترکیبی data panel و سایر روشهای مورد نیاز برای طبقه بندی وآزمون فرضیات براساس آزمونهای F و t استفاده شده است.
از این رو پس ازتحلیل داده ها و نتایج تحقیق، ازفرضیه های 5گانه مورد بررسی 2 فرضیه تایید شده اندکه بیانگرآن هستندکه نسبت ارزش دفتری به ارزش بازارسهام (bv/mv)، نسبت Q توبین با حجم معاملات دارای رابطه معنی داری می باشند وهمچنین نتایج آزمون فرضیات نشان دهنده عدم ارتباط بین نسبت قیمت به سود(P/E)، نسبت بازده سرمایه گذاری و نسبت وجه نقدحاصل ازعملیات به سودحاصل ازعملیات باحجم معاملات سهام می باشد.
واژه های کلیدی:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نسبت قیمت به سود، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازارسهام، نسبت Q توبین، نسبت بازده سرمایه گذاری ونسبت وجه نقد حاصل ازعملیات، حجم معاملات.
فصل اول-کلیات تحقیق
1-1 مقدمه:
براساس استانداردهای حسابداری مالی، هدفهای گزارشگری مالی تا حد زیادی از نیازهای کسانی که این اطلاعات برای آنها تهیه می شود، نشات می گیرد و آنها هم به نوبه خود، به میزان زیادی به ماهیت فعالیتهای اقتصادی و تصمیماتی بستگی دارد که استفاده کنندگان از این اطلاعات درگیر آنها هستند. از این رو، برای تدوین استانداردها و ارائه اطلاعات باید محیط یا شرایط یا عوامل اقتصادی، قانونی، سیاسی و اجتماعی را درک کرد.
حال آنکه، شرکت ها وبازارهای مالی با چندین تحول عمده در طول دو دهه گذشته مواجه بوده اند. جهانی شدن، حذف کنترل دولت و نوآوری های تکنولوژیک و عوامل دیگر، محیط پیرامون کسب و کارشرکت ها وبازارهای مالی وچگونگی ارزیابی تصمیمات سرمایه گذاری و عملکرد شرکتهارا تحت تاثیر قابل ملاحظه ای قرار داده است. از این رو، بسیاری از منتقدان و فعالان در بازارهای مالی و همچنین سرمایه گذاران نگرانی های جدی نسبت به توانایی وپویایی مدلهای فعلی گزارشگری مالی در پاسخ به تغییرات رخ داده در محیط کسب و کار دارند.
در پاسخ به رشد انتقادات، مطالعات متعددی در بررسی چنین ادعا و بررسی تغییرات در تناسب ارزش مالی اطلاعات در طول چند دهه گذشته نموده اند. با این حال، این مطالعات، نتایج متناقضی را ارائه می نمایند. برخی ازمطالعات نتیجه گرفته اند که بر خلاف ادعاهای حرفه ای، اطلاعات مالی ارائه شده بیانگر ارتباط پایدار ارزشی در طول سال ها است، حال آنکه مطالعات دیگر نتیجه متفاوتی را نسبت به مطالعات قبلی نشان می دهند که بیانگر یک کاهش قابل توجهی در ارتباط ارزشی در طول زمان است.این مطالعه ها نشان میدهند که روشهای قیمت گذاری سهام در بازار و اندازه گیری بازده سهام به عنوان یک معیار برای ارزیابی ارتباط ارزشی مورد استفاده قرار می گیرند.
برای اندازه گیری ارتباط اطلاعات حسابداری و حجم معاملات سهام و همچنین برای پی بردن به اهمیت و جهت تغییرات آن در طول زمان، بازار به طور معمول ازرگرسیون مبنی بر ارزشهای دفتری و درآمدهای هر سال و یک سری زمانی تجزیه و تحلیل آماری بین این متغیرها استفاده می کند. این رابطه بر این فرض استوار است که ارزیابی اطلاعات مالی می تواند زمینه ای را توضیح دهد که ارزش های اساسی شرکت، نمایانگر قیمت و بازده و حجم معاملات سهام است. حال آنکه سرمایه گذاران سهام فعال، به نوبه خود به تجزیه وتحلیل صورتهای مالی برای تعیین ارزش اساسی شرکت می پردازند. در واقع یکی از اهداف عمده در گزارشگری مالی این است که برای سرمایه گذاران اطلاعات مربوط به برآورد ارزش شرکت فراهم آید.
بنابراین با عنایت به مباحث فوق این تحقیق به دنبال بررسی رابطه متغیرهای حسابداری برحجم معاملات سهام درشرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران.
با این مقدمه، در این فصل کلیات تحقیق شامل تشریح موضوع تحقیق و بیان مسئله، ضرورت و اهمیت تحقیق، فرضیه ها و اهداف تحقیق و متغیرهای مورد بررسی، ارائه شده و نیز تعریف عملیاتی تعدادی از واژه های تخصصی استفاده شده در رساله به همراه چارجوب فصول آتی معرفی شده است.
2-1 تعریف مسئله
هدف اصلی گزارشگری مالی کمک به استفاده کنندگان به ویژه سرمایه گذاران درتصمیم گیریهای اقتصادی است و ارزیابی ارزش شرکت، مبنای اصلی تصمیمات اقتصادی سرمایه گذاران قرارمی گیرد. نهادهای حرفه ای حسابداری ومالی باتاکید برتدوین استانداردهای حسابداری که بتوانددرقالب صورتهای مالی، اطلاعاتی مفید و مربوط برای سرمایه گذاران وسایرگروههای استفاده کننده ارایه کند، درراستای تحقق اهداف مورد نظرحسابداری گامهای اساسی برداشته اند و انتظار میرود تلاش آنها به ارتقای کیفیت صورتهای مالی و افزایش توان پیش بینی متغیرهای حسابداری کمک کند(بارت22002.(
ازسوی دیگربا توجه به جنبه های اقتصادی اطلاعات،گزارشگری مالی وسیستم حسابداری نقش حیاتی دربازار سرمایه کارا ایفا میکنند. براین اساس تدوین کنندگان استانداردهای حسابداری تلاش می کنند تا برانطباق اطلاعات سیستم حسابداری با اطلاعات سودمند مورد نیازسرمایه گذاران بیفزایند. این مراجع یکی دیگراز اهداف حسابداری را تامین نیازهای اطلاعاتی بازارسرمایه عنوان میکنند. بنابراین ارزیابی سودمندی اطلاعات حسابداری درارزشیابی سهام یامربوط بودن اطلاعات حسابداری به ارزش شرکت که درتحقیقات اخیرمورد توجه زیادی قرارگرفته، به عنوان یک الگوی اصلی درتحقیقات حسابداری مالی مطرح شده است(جنچارزوشیمنجن19993.(
ازسوی دیگر، یکی ازقابل تامل ترین وچالش برانگیزترین مسائل عصرحاضر، بحث توسعه اقتصادی است و شرط لازم برای دستیابی به توسعه اقتصادی، انباشت سرمایه فیزیکی است. یکی از راهکارهای اصلی تجهیز منابع سرمایه ای وتخصیص بهینه آن درفعالیتهای مولد اقتصادی، استفاده ازسازوکار بازار سرمایه است. مطالعات انجام شده درخصوص بازارهای سرمایه حاکی ازآن است که جایگاه بورس اوراق بهاداربه عنوان یکی از ارکان بازارسرمایه به شدت تقویت شده ونقش آن به عنوان نیروی محرکه توسعه اقتصادی، پررنگترگشته است، به گونه ای که هم اکنون به یکی ازشاخصهای رشد وتوسعه اقتصادی کشورها بدل شده است.
باتوجه به اینکه تصمیم گیریهای بازیگران عرصه بازارسرمایه و به ویژه سرمایه گذاران فعال دربورس درتحصیل داراییهای مالی، درمحیطی انجام می شودکه عدم اطمینان برآن حاکم است؛ آنان نیارمنداطلاعات هستند. لذا موضوع پژوهش حاضرکه با عنوان”بررسی رابطه متغیرهای حسابداری بر حجم معاملات سهام” ارائه شده است وضرورت دستیابی به مبانی منطقی کشف حجم مبادلات باتوجه به وضعیت بازار و شرکتهای پذیرفته شده، از جایگاه ویژهای برخورداراست. بنابراین توجه بیشتربه مبانی ارزشگذاری داراییها از ضروریترین مسائل بازارسرمایه است. یکی دیگراز مسائل اصلی بازارسرمایه ایران، عدم تقارن اطلاعاتی است که بخشی ازاین مسئله، به عدم شناخت ازمتغیرهای حسابداری تأثیرگذار بربازاروعدم وجودیک معیاراثربخش و فراگیر اندازه گیری متغیرهای مذکور مربوط میشود(پیری،1387).
عمده ترین اطلاعاتی که سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار از آن استفاده می کنند متغیرهای مالی شرکتها است. بنابراین متغیرهای مالی برحجم معاملات شرکتها تاثیرگذاراست. اطلاعاتی که توسط هرکدام ازعوامل مالی فراهم می شودبا بقیه متفاوت است و هیچ کدام به تنهایی اطلاعات کاملی را دراختیارتصمیم گیرندگان قرارنمی دهند.
قدمت تحقیقات مربوط به بررسی رابطه میان متغیرهای حسابداری و قیمت بازار، بازده سهام، حجم معاملات سهام به حدود چهاردهه میرسد، به گونه ای که این موضوع درآثاراندیشمندانی چون بال4 و بروان5 (1968) و بیور که از پیشگامان عرصه پژوهش درحوزه حسابداری به شمارمی آیند، به طورجامع مورد مطالعه قرارگرفته است. البته، با وجود اینکه یافته های چنین تحقیقاتی که تعداد آنها درطول زمان و درنقاط گوناگون جهان به دهها و شاید صدها مورد میرسد، حاکی ازتأیید ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری ( مفهوم ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری، بیانگر جایگاه اطلاعات حسابداری درارزشگذاری حقوق مالکان است؛ یعنی، نشان میدهدکه چه بخشی ازارزش شرکت برای مالکان را میتوان به کمک اطلاعات حسابداری تبیین نمود6) بوده، ولی تأکید آنها برمطالعه ارتباط متغیرهای حسابداری درمقاطع خاصی اززمان قرارداشته وکمتربه بررسی روند تغییرات آن درطول زمان پرداخته شده است. این درحالی می باشدکه با توجه به انتقادهای مطرح شده درخصوص رویه های حسابداری در اواسط دهه1990وورشکستگی همراه بارسوایی های حسابداری شرکتهایی چون انرون7وورلدکام8 در اوایل دهه2000؛ اهمیت گروه اخیرپژوهشهای حوزه ارتباط ارزشی، درحال حاضربه نحو چشم گیری افزایش یافته وتوجه بسیاری رابه خود جلب نموده است. دراینجا لازم به ذکرمی باشدکه اکثریت قریب به اتفاق نسخه های ایرانی پژوهش های انجام شده درحوزه ارتباط متغیرهای حسابداری با محرکهای بازار ازنوع مقطعی بوده ودربیشترآنها تنها به آزمون وجود یا نبود رابطه معناداری میان قیمت بازارسهام وانواع اطلاعات حسابداری درمقاطع خاصی از زمان، بسنده شده است. ازسوی دیگر، با اینکه متداول ترین متغیرحسابداری مورد استفاده دراین پژوهش ها سود حسابداری بوده، ولی رابطه متغیرهایی چون ارزش دفتری، اقلام تعهدی، جریانهای نقدی واقلام گوناگون ترازنامه وصورت سودوزیان نیز با قیمت بازار یا بازده سهام مورد مطالعه قرارگرفته است. یافته های اکثرتحقیقات مذکور، حاکی ازتأیید ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری درایران می باشد (رافیکباغومیان 1388).
دراین میان، ابراز نارضایتی روز افزون محافل حرفه ای وصاحبنظران حوزه سرمایه گذاری نسبت به توانایی الگوی کنونی گزارشگری مالی درهماهنگ شدن با تغییرات ایجاد شده درمحیطهای نوین کسب و کار وتأمین نیازهای اطلاعاتی جدید سرمایه گذاران؛ نقش به سزایی درارتقای جایگاه این شاخه از پژوهشهای ارتباط ارزشی متغیرهای حسابداری ایفاء نموده است(زیمرمن9،1990). آنان این بحث را پیش می کشندکه ادامه ناتوانی الگوی مذکور، موجب تضعیف بیشتر ویژگی کیفی مربوط بودن اطلاعات حسابداری میشود و ارزشگذاری وارزیابی عملکرد شرکتهای فعال درمحیط های کسب وکارمبتنی برفن آوریهای نوین واطلاعات پایه10 کنونی را باچالشهای جدید مواجه میسازد (اِلیوت11 و جِیکوبسون12، 1991 ؛آپتون13، 2001)
این درحالی است که بدبینی موجود نسبت به ارتباط ارزشی الگوی گزارشگری مالی فعلی را می توان به وضوح دردرخواستهای روز افزون سرمایه گذاران برای دریافت اطلاعات غیرمالی وارائه شدن داوطلبانه چنین اطلاعاتی ازسوی شرکتها،مشاهده کرد. مطالعات انجام شده نشان میدهدکه به اعتقاد سرمایه گذاران فعال درصنایع گوناگون، مربوط بودن اطلاعات مالی ارائه شده تنها به همراه اطلاعات غیرمالی مرتبط احراز میگردد ومعنا می یابد.
یافته های برخی از پژوهش ها حاکی ازآن میباشدکه همزمان با کاهش پیش گفته درارتباط ارزشی سود حسابداری، ارتباط ارزشی ارزش دفتری(حقوق مالکان) درطول زمان افزایش یافته است .بهبود نقش ارزش دفتری درارزشگذاری حقوق مالکان را می توان نتیجه ناپایداری بیشترسود و غیرقابل پیش بینی تر بودن آن به شمارآورد. به بیان بهتر، سرمایه گذاران ترجیح می دهند تا برای پیش بینی بهترسود عملیاتی آتی، به جای ارقام تاریخی و ناپایدار سود شرکت ازارزش دفتری آن استفاده کنند و برآن اتکاء نمایند (اُهلسون141999،تسِه15ویانساه16 1991).
ازسوی دیگر، این رویکردکه ارتباط ارزشی سود حسابداری درطول زمان کاهش و درمقابل ارتباط ارزشی اطلاعاتی چون ارزش دفتری افزایش یافته ، توسط تمام پژوهشگران مورد تأیید قرارنگرفته است17. این همه درحالی میباشدکه بازنگری نتایج تحقیقات انجام شده درزمینه روند تغییرات ارتباط ارزشی اطلاعات ترکیبی(سودوارزش دفتری)، حاکی از ناسازگاری یافته های پژوهشی با یکدیگراست. به عبارت دیگر، نتایج برخی از مطالعات نشان می دهدکه درطی سالهای متمادی و به رغم ادعای منتقدان، تغییرات معناداری در روند ارتباط ارزشی مشاهده نشده؛ درحالیکه یافته های پژوهشهای دیگرحاکی از وجود یک روندکاهشی درارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری درطی زمان می باشد.
باتوجه به آنچه که اشاره شد، سوال اصلی تحقیق حاضرآن است که:
چه ارتباطی بین متغیرهای حسابداری و حجم معاملات وجود دارد و اینکه چگونه میتوان ازهریک از متغیرهای مذکوربرای پیش بینی روند آتی متغیرهای متقابل آن بهره گرفت؟
3-1 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
تداوم فعالیت بورس اوراق بهاداردرهرکشوری نشان ازتداوم مراحل رشد وتکامل اقتصادی آن کشور دارد. در حال حاضر در اغلب کشورهای پیشرفته و یا درحال توسعه، بورس اوراق بهادار از ارکان مهم اقتصادی محسوب میشودکه امکانات مالی لازم ازطریق آن جمع آوری گشته و درجهت تحقق اهداف رشد وتوسعه اقتصادی کشورها مورد استفاده قرارمیگیرد. اهمیت بورس اوراق بهاداردرکشورهای پیشرفته به اندازه ای رسیده است که به عنوان شاخصی درجهت بررسی تغییرات ونوسانات مالی، اقتصادی و بازرگانی اینگونه جوامع ازآن استفاده میشود. بدیهی است که بارونق فعالیت بورس اوراق بهادار و افزایش سرمایه گذاری دربخشهای تولیدی که با افزایش اشتغال وتولید همراه خواهد بود این امکان فراهم می آید تا قدرت مالی شرکتها افزایش یافته وعلاوه برانجام سرمایه گذاریهای جدید و پروژههای بلندمدت، بازده مطلوبی نیز نصیب سرمایه گذاران گردد.
آنچه برای سازمان بورس و اوراق بهادارتهران، کارگزاران و مقامهای مالیاتی حائز اهمیت است حجم معاملات است زیرا کارمزد و منافع همه ی سازمانهای مذکور براساس تعرفه هایی ازحجم مبادلات تعیین می شود و در واقع تمام آنها بیش از آنکه از افزایش یاکاهش قیمت سهام سود ببرند ازحجم مبادلات سود می برند.
بررسی حجم مبادلات بازارها ازدیدگاه اقتصادکلان نیز اهمیت دارد. هرچه حجم مبادلات بازار در اقتصاد یک کشور بیشتر باشد سهم بزرگتری ازآن اقتصاد را به خود اختصاص می دهد و اهمیت بیشتری درآن اقتصاد دارد. یکی از وظایف اصلی بورس ها هدایت نقدینگی مازاد موجودکشور به سوی فعالیتهای تولیدی وسرمایه گذاری های سالم است و واضح است که افزایش حجم مبادلات دربورس نیل به این اهداف را هموار می سازد. خریداران وفروشندگان نیز میتوانند ازحجم مبادلات نتایج موثری کسب کنند آنها می توانند ازطریق حجم مبادلات وضعیت عرضه وتقاضای هرسهم را بررسی کنندو درتصمیمات خود از این ابزاراستفاده کنند.
لذا با انجام تحقیق حاضر تلاش میشود قدمی با اهمیت درراستای تحقق آرمان بسیاری از فعالان بازار و تصمیم گیرندگان کلان اقتصادی کشور برداشته شود. اهمیت موضوع از آنجا بیشترمی شودکه بدانیم براساس سند چشم انداز بیست ساله توسعه کشور و قانون توسعه اقتصادی وفرهنگی و ابلاغ سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی که به لزوم قیمت گذاری بنگاهای مشمول خصوصی سازی از طریق بورس اوراق بهادار اشاره دارد و روش قیمت گذاری سازمان خصوصی سازی که درحال حاضر مجبور به استفاده ازروش عرضه درصد ناچیزی از سهام شرکت دربازار برای کشف قیمت ازطریق تعادل عرضه وتقاضا دربورس بوده است، مشکلات بسیاری ایجاد شده واین موضوع درنهایت موجب عدم کارایی و ایجاد رانت اطلاعاتی میشودکه یکی دیگراز رویکردهای تحقیق، کمک به کاهش رانت مذکور و تاثیر برکارآیی بازار است.
4-1 اهداف تحقیق
امروزه یکی از اساسی ترین مسائل اقتصادی افراد حقیقی و حقوقی و دغدغه های تصمیم گیران اقتصادی و دولت مردان در مورد بازار سرمایه ، تخصیص بهینه منابع موجود است. چنین تخصیصی زمانی امکان پذیر است که منابع به سمت سرمایه گذاری های پربازده و با ریسک منطقی هدایت شوند. در این میان نقش اطلاعات پردازش شده که با یک معیار اندازه گیری معتبر ترکیب شده باشد، کاملأ مشهود است( پیری 1387).
نظر به این که بورس اوراق بهادار تهران به عنوان سازمانی درجهت تجهیز پس اندازها و هدایت آن به طرف سرمایه گذاری های مولد و مفید برای جامعه واقتصاد کشور است، مطالعه پیرامون موضوع های وابسته به این سازمان از اهمیت ویژه ایبرخوردار است. در کشورهایی که بورس اوراق بهادار آن ها از کارآیی برخوردار است، قیمت بازار سهام نزدیک به ارزش ذاتی آن اوراق است. به عبارت بهتر قیمت اوراق بهادار شاخص مناسبی ازارزش واقعی آن است( علیزاده اقدم 1384).
در این تحقیق اهداف به دو بخش علمی و کاربردی به شرح ذیل تفکیک شده اند:
اهداف علمی :
بیان اهمیت افشای اطلاعات حسابداری وگزارشگری مالی ومتغیرهای پیش گفته برای سازمان بورس اوراق بهاردار وکمیته تدوین کننده استاندارهای حسابداری است.
تبیین وشناسایی مهمترین متغیرهای حسابداری برای سرمایه گذاران بالفعل وبالقوه بورس اوراق بهاداردر تهران که بتوانند در زمان تصمیم گیری به آنها اتکا نمایند.
شناسایی وتعیین مهمترین متغیرهای حسابداری که بتوان به کمک آنها عملکردگروههای مختلف بورس را ارزیابی نمود.
رفع مغایرت نتایج ناسازگارتحقیقات قبلی صورت گرفته درخصوص روند تغییرات ارتباط اطلاعات حسابداری درطول زمان است.
اهداف کاربردی:
توجه بیشتر به مبانی صحیح ارزش گذاری داراییهای مالی و در جهت پیش بینی حجم معاملات سهام و استفاده از آنها در مدلهای تصمیم گیری.
آگاه ساختن سرمایه گذاران نسبت به میزان مربوط بودن ودرنتیجه سودمندی اطلاعات حسابداری درتصمیم گیریهای ارزشگذاری و سرمایه گذاری است.
بازنمایی پیامدهای وضع استانداردهای حسابداری وسایرقوانین ومقررات حیطهگزارشگری مالی وحوزه ارزشگذاری است.
شناخت تشابهات و تفاوتهای میان گروههای مختلف دربورس اوراق بهادارتهران درخصوص متغیرهای حسابداری پیشگفته.
5-1 فرضیه های تحقیق
با توجه به آنچه که اشاره شد، فرضیه های تحقیق حاضر به ترتیبی زیر قابل تبیین است:
فرضیه اصلی: بین متغیرهای حسابداری وحجم معاملات رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه فوق به پنج فرضیه فرعی به ترتیب زیر تقسیم بندی شده است:
فرضیه فرعی اول : بین نسبت قیمت به سود (P/E)و حجم معاملات سهام رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه فرعی دوم : بین نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار سهام (BV/MV) و حجم معاملات سهام رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه فرعی سوم : بین نسبت Q توبین و حجم معاملات سهام رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه فرعی چهارم : بین نسبت بازده سرمایه گذاری و حجم معاملات سهام رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه فرعی پنجم : بین نسبت وجه نقد حاصل از عملیات به سود حاصل از عملیات و حجم معاملات سهام رابطه معنی داری وجود دارد.
6-1 قلمرو تحقیق
قلمرو موضوعی تحقیق: در این تحقیق رابطه بین متغیرهای حسابداری و حجم معاملات سهام در شرکتهای پذیرفته شده بورس اوراق بهادار بین سالهای 1386 الی 1390مورد ارزیابی و تجزیه تحلیل قرار گرفته است.
7-1 روش تحقیق
از آنجایی که در تحقیق حاضر هدف بررسی رابطه و همبستگی متغیرهای حسابداری و حجم معاملات می باشد، در این تحقیق پس از استخراج اطلاعات کافی از نمونه ها و استخراج ارزش های هر یک از متغیرها، با استفاده از نرم افزار E-Viewsو همبستگی اسپیرمن و مدل رگرسیونی OLS و سایرروشهای آماری مورد نیاز برای تجزیه وتحلیل یافته ها وتحلیل حساسیت هریک ازمتغیرها براساس آماره های F و t پرداخته میشود.
8-1 روش جمع آوری اطلاعات
در این تحقیق با استفاده از روش کتابخانه ای، اطلاعات مورد نیاز برای ادبیات موضوع وپیشینه تحقیق گردآوری شده و با استفاده از روش میدانی اطلاعات مالی از سایت شرکتهای لیست شده در بورس اوراق بهادار تهران وسایر بانکهای اطلاعاتی جمع آوری شده است.

9-1 جامعه آماری
در راستای تحقق اهداف پژوهش که به عنوان مطالعه همبستگی بین متغیرهای حسابداری و حجم معاملات سهام است، جامعه آماری تحقیق حاضر کلیه شرکتهایی است که سرمایه گذاران بطور کلی امکان مشارکت در فرایند سهامداری آنها را به دست می آورند. از آنجا که تعمیم دامنه و شناسایی اعضای چنین جامعه ای اگر غیر ممکن نباشد، بسیار دشوار است و در بسیاری از موارد دستیابی به اطلاعات آنها بسیار هزینه زا و زمان بر است، از این رو جامعه آماری پیش گفته به شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادارتهران محدود شده است.
10-1 نمونه آماری
از آنجایی که جامعه آماری تحقیق کل شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را شامل می گردد، شرکتهایی که دارای شرایط زیر باشند در نمونه قرار می گیرند:
1- از ابتدای سال 1385 (به دلیل اندازه گیری تغییرات) در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
2- اطلاعات شرکت برای دوره 5 ساله (1386 – 1390) در دسترس باشد.
3- اطلاعات مربوط به معامله سهام شرکت از سال 1385 وجود داشته باشد.
4- اطلاعات مربوط به شرکتهای بیمه ای و موسسات اعتباری و سرمایه گذاری مد نظر قرار نگرفته باشند.
با توجه به مراتب فوق، دوره زمانی تحقیق از سال 1386 لغایت 1390 در نظر گرفته شده است.
11-1 تعاریف عملیاتی مربوط به متغیرها
1-11-1 حجم معاملات سهام18: حجم معاملات عبارت است از تعداد سهام مبادله شده دریک دوره زمانی مشخص است، که در این پژوهش مجموع تعداد سهام معامله شده در هر سال به عنوان متغیر حجم در نظر گرفته شده است. البته لازم به بیان تفاوت و تمایز بین حجم معاملات و گردش معاملات است که در اغلب مطالعات و تحقیقات از”گردش” که عبارت ازنسبت تعدادسهام مبادله شده دریک روز بخش بر تعداد سهام منتشره دردست سهامداران درپایان همان روزمیباشد، به عنوان معیارحجم معاملات استفاده نموده اند، که این روش در این پژوهش مورد استفاده قرار نگرفته است.
2-11-1 نسبت قیمت به سود (P/E) : نسبت P/E ابزاری رایج برای تحلیل وضعیت شرکتها، صنایع و بازار است که از طریق تقسیم قیمت بازار یک سهم به سود همان سهم بدست می آید و بیانگر مبلغی است که سرمایه گذاران بایستی برای هر ریال سود پرداخت نمایند. نسبت P/E از عایدی شرکت بعنوان بمبنای ارزش سرمایه گذاری سهام استفاده می کند و به روش های مختلف به ارزیابی سهم و شاخص بازار می پردازند. این نسبت مظنه زیر ارزش یا بالای ارزش بودن قیمت سهام است.
3-11-1 نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار سهام (BV/MV): این نسبت از تقسیم ارزش دفتری سهام عادی شرکت بر ارزش بازار آن بدست می آید. این نسبت در واقع نشان دهنده %، قیمت دفتری نسبت به ارزش بازار می باشد؛ که ارزش دفتری سهام، از جمع حقوق صاحبان سهام در ترازنامه شرکت بدست می آید و ارزش بازار سهم نیز از محاسبه ( تعداد سهام منتشر شده در دست سهامداران در پایان سال مالی در آخرین قیمت بازار) به دست آمده است. این نسبت یکی از نسبت های مورد استفاده در پیش بینی بسیاری از متغیر ها از جمله بازده سهام است که فاما و فرنچ در سال 2003 در تحقیق خود این نسبت را به عنوان یکی از عوامل برآورد کننده بازده مورد انتظار سهام در مدل تعادلی و سه عاملی خود بیان نمودند. شرکت های با (BV/MV) بالاتر شرکت های ارزشی هستند که دارای صرف ارزش هستند و در آینده سودهای بالاتری نسبت به شرکت های با (BV/MV) پایین تر که شرکت های رشدی می باشند و دارای کسر رشد هستند ایجاد می کنند. بر مبنای این نتایج ایشان احتمال سود مومنتوم را برای سهام ارزشی محتمل تر می دانند. ولی در مقابل لاکونیشاک (1994) استدلال می کند که بازار سهام رشدی را بالای قیمت ارزیابی می کند و سهام ارزشی را زیر قیمت ارزیابی می کند.
4-11-1 نسبت Q توبین(TQ) : یکی از ابزارهای اندازه گیری عملکرد شرکت(ارزش بازار) می باشد این نسبت توسط آقای جیمز توبین در تجزیه و تحلیل ها اقتصاد کلان بمنظور پیش بینی آینده فعالیت های سرمایه گذاری در سال 1978 مطرح شد. هدف وی برقراری یک رابطه علت و معلومی بین شاخص Q توبین و میزان سرمایه گذاری انجام شده توسط شرکت بود. اگر شاخص Q توبین محاسبه شده برای شرکت بازار بزرگتر از یک باشد، انگیزه زیادی برای سرمایه گذاری وجود دارد، بعبارتی نسبت Q توبین بالا، معمولاً نشانه ارزشمندی فرصت های رشد شرکت می باشد. اگر نسبت Q توبین کوچکتر از یک باشد سرمایه گذاری متوقف می شود. در صورتی که شرکت از تمامی فرصت های سرمایه گذاری بهره برداری کند ارزش نهایی Q توبین بسوی عدد واحد یک میل پیدا می کند.
5-11-1 نسبت بازده سرمایه گذاری( ROI) : نسبت پول به دست آمده در سرمایه گذاری به مقدار سرمایه اولیه است. مقدار پول به دست آمده ممکن است مربوط به بهره، سود یا درآمد خالص باشد. بازگشت سرمایه (ROI) معمولا به صورت درصد بیان می شود ، همچنین معیاری است که سود آوری یک شرکت را بر اساس تقسیم درآمد سالانه بر مجمع سهام عادی – ممتاز و بدهی های بلندمدت نشان می دهد . با این شاخص می توان فهمید که یک شرکت تا چه حد از سرمایه اش برای سودآوری بیشتر استفاده بهینه کرده. لذا هرچه این شاخص بالاتر باشد وضع شرکت بهتر است .
6-11-1 نسبت وجه نقد حاصل از عملیات19 به سود حاصل از عملیات : وجه نقد حاصل از عملیات به آندسته ازجریان های ورودی وخروجی وجه نقد اطلاق میگرددکه از فعالیتهای عملیاتی شرکت ناشی گردد.همچنین آندسته از جریانهای نقدی که ماهیتاً به طورمستقیم قابل ارتباط به سایرطبقات جریانهای نقدی صورت جریان وجوه نقد نباشند، به عنوان وجه نقدحاصل از عملیات محسوب میگردند، جریان نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی شامل وجه نقد متآثر از عملیاتی است که در تعیین سود خالص به کار می‌روند.در این تحقیق جهت همگن سازی متغیر وجه نقد حاصل از عملیات در شرکت های نمونه و دستیابی به نتایج یکنواخت از نسبت وجه نقد حاصل از عملیات به سود حاصل از عملیات استفاده شده است.
12-1 ساختار فصول آتی
با توجه به تحقیق حاضر، پژوهش پنج فصل مجزا طبقه بندی شده است. همانگونه که ارائه شد، فصل اول اختصاص به کلیات تحقیق داشته و در فصل دوم به ادبیات موضوعی و سوابق مطالعاتی موجود پیرامون اثر متغیرهای حسابداری بر حجم معاملات سهام، مورد مطالعه و بررسی پرداخته شده است. در فصل سوم چگونگی جمع آوری اطلاعات مورد نیاز برای پاسخ دادن به سوالات پژوهش و بررسی فرضیه ها تشریح شده است. فصل چهارم به تجزیه تحلیل و آزمون فرضیات اختصاص داده شده و در نهایت در فصل پنجم نتایج حاصل از تحقیق و آزمون فرضیات بیان شده است.
فصل دوم – بررسی ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق
1-2 مقدمه
امروزه یکی از عوامل توسعه اقتصادی کشورها وجود سیستم‏های اطلاع رسانی مناسب‏ می‏باشد. سیستم‏های اطلاعاتی حسابداری امروزه نقش بسیار مهمی در گردش فعالیت‏ سازمانها داشته و در مجموعه محیط اقتصادی کشورها، وظیفه‏ای با اهمیت دارند. بدین ترتیب بسیاری از فعالان بازار های مالی حسب نیاز اطلاعاتی خود، از متغیرهای بسیاری جهت اتخاذ تصمیمات سرمایه گذاری استفاده می کنند که این اطلاعات به اطلاعات حسابداری و اطلاعات بازار قابل تفکیک است. با عنایت به کلیات ارائه شده در فصل اول، محقق در تحقیق حاضر، از اطلاعات بازار، صرفاٌ اطلاعات ساختاری مرتبط با شرکتها را بررسی می نماید.
با عنایت به موارد فوق در این فصل، ابتدا ادبیات موضوعی مربوط به اهداف اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی و اطلاعات بازار ارائه شده است و در ادامه مروری بر تحقیقات انجام شده در رابطه با هر یک از متغیرهای تحقیق بیان شده است.
2-2 ادبیات موضوعی
1-2-2 اهداف اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی
هدفهای حسابداری و گزارشگری مالی از نیازها و خواسته های اطلاعاتی استفاده کنندگان برون سازمانی سرچشمه می گیرد. هدف اصلی گزارشگری مالی خارجی، بیان اثرات اقتصادی رویدادها و عملیات مالی موثر بر وضعیت و عملکرد واحد تجاری برای اشخاص خارج از واحد تجاری جهت کمک به آنان در اتخاذ تصمیمات مالی در ارتباط با واحد تجاری است( عزیز عالی ور، 1370).
هدف اولیه از گزارشگری مالی تهیه اطلاعاتی در مورد عملکرد واحد تجاری است که از طریق اندازه گیری سود و اجزای آن بدست می آید. سرمایه گذاران، اعتبار دهندگان و سایر اشخاصی که در ارتباط با سنجش خالص جریانهای ورودی وجه نقد آتی شرکت ذینفع هستند، علاقه خاصی به این اطلاعات دارند. علاقه آنها به جریانهای نقد آتی موسسه و توانایی آن در ایجاد جریانهای نقدی مساعد در درجه اول منجر به علاقه به اطلاعاتی درباره سود موسسه می شود تا اطلاعات مستقیمی درباره جریانهای نقدی موسسه (FASB concept 43).
برای تحقق چنین اهدافی حسابداری و گزارشگری مالی باید اطلاعات بسیار متنوعی درباره واحدهای تجاری فراهم آورد که این مستلزم تهیه و ارائه چندین صورتهای مالی است. از جمله این صورتهای مالی می توان به ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت جریانهای نقدی و صورت سود و زیان انباشته اشاره کرد. که در کل سود آوری شرکتها با توجه به علاقه مندی سهامداران، بستانکاران و در کل ذینفعان شرکت همواره مورد توجه می باشد که با توجه به اهمیت موارد فوق در ادامه مفهوم و اهداف سود بیان می شوند.
1-1-2-2 مفهوم سود در گزارشگری مالی
از دیدگاه اطلاعاتی، مفهوم تحقق سود، نتیجه فعالیت حسابداری را بیان می کند ولی به عنوان معیار اساس اندازه گیری، همچنان مورد تردید قرار دارد. بر مبنای مفروضات بازار کارای سرمایه، سود حسابداری دارای محتوای اطلاعاتی می باشد، البته حسابداران حرفه ای چه برای اندازه گیری سود و چه برای شناسایی اطلاعات انعکاس یافته در محاسبه سود حسابداری ، همچنان بر نقش اندازه گیری سود تاکید ورزیده و تحلیل گران مالی نیز خواهان اندازه گیری و انتشار آنها می باشند.
2-1-2-2 اهداف و اهمیت سود برای سرمایه گذاران
از سوی دیگر، شرکتها در پایان هر دوره فعالیت، باید صورتهای مالی تهیه نمایند. یکی از این صورتهای مالی صورت حساب سود و زیان است که آخرین رقم آن، سود واحد تجاری می باشد.
با توجه به اهمیت سود، اهداف گزارشگری سود شامل موارد زیر می باشد:
سود به عنوان معیار کارایی مدیریت
استفاده از ارقام تاریخی سود، برای کمک به پیش بینی وضع آتی شرکت یا توزیع سود سهام در آینده.
استفاده سرمایه گذاران از سود جهت تصمیم گیری در مورد خرید سهام شرکت.
گزارش سود به عنوان ابزاری برای مدیریت جهت برنامه ریزی آینده شرکت.
در دهه های اخیر با توجه به شرایط اقتصادی و گسترش موسسات فنی سرمایه گذاری و همچنین تکنیک های ارزیابی برای فرموله کردن و یا انتخاب نحوه سرمایه گذاری در سهام عادی، سرمایه گذاران اهمیت زیادی را برای حفظ سرمایه و سود و یا افزایش سرمایه خود قائل می شوند. همه دیدگاهها، مبتنی بر روشهای علمی تجزیه و تحلیل و ارزیابی بر قدرت سود آتی تاکید دارند. در واقع مسئله یک سرمایه گذار آن است که، چه سهمی خریداری شود؟ چه وقت خریداری شود؟
توجه به آینده می تواند عامل مهمی در انتخاب سهام باشد. با توجه به این که عملکرد گذشته و جاری یک شرکت را می توان بدقت مورد مطالعه قرار داد، این تجزیه تحلیل باید به عنوان پایه ای برای پیش بینی آینده و پیش بینی عوامل مهمی که در چشم اندازهای آتی تاثیر می گذارد باشد. اگر چه عواملی از قبیل جنگ و یا تجزیه تحلیل های سرمایه گذاران از تورم و تغییر نرخ ارز از عوامل موثر در تغییر ارزش سهام باشد و لیکن علت اصلی و عامل اساسی تغییر ارزش سهام و به طبع آن بازده سرمایه گذاری، سود آن سهام بوده است.
با توجه به مطالب فوق در ادامه به بررسی سود هر سهم و نسبت قیمت به سود که به عنوان مهمترین عوامل سود در ایجاد تغییر حجم معاملات سهام پرداخته می شود.
3-1-2-2 مفهوم عایدی هر سهم
مفهوم عایدی هر سهم یکی از مفاهیمی است که سرمایه گذاران و تصمیم گیران مالی از آن برای تجزیه و تحلیل اطلاعات مالی و عملکرد مالی یک شرکت استفاده می کنند. این مفهوم بیانگر سود متعلق به هر سهم است که ناشی از فعالیتهای اقتصادی یک بنگاه اقتصادی در طی یک دوره زمانی معینی است می باشد. از این رو موارد استفاده از سود هر سهم عبارت است از:
ارزیابی، تعیین و قضاوت درخصوص قیمت سهام.
پیش بینی EPS های آینده و نرخ رشد آن، بر قیمت سهام تأثیر دارد.
ارزیابی پوشش سود نقدی و توانایی پرداخت سود سهام.
قضاوت درخصوص وضعیت شرکت و عملکرد مدیریت و نیز ترسیم تصویری از آینده.
برآورد قدرت سودآوری و ارزیابی سطح و روند سود.
نسبت P/E یا قیمت به سود یکی از خلاصه های مهم مالی است که براساس سود هر سهم محاسبه می شود و دوره مورد انتظار برگشت سرمایه گذاری را نشان می دهد و معکوس آن را نیز نرخ بازده مورد توقع حسابداری را نشان می دهد.
4-1-2-2 نسبت قیمت به سود
نسبت P/E یک شرکت از تقسیم قیمت بازار سهام یک شرکت، بر سود هرسهم (EPS) ، به دست می آید. از نظر تئوری می توان گفت: قیمت به سود یعنی اینکه سرمایه گذار ان برای کسب یک ریال سود روی هر سهم، چقدر حاضرند بپردازند.
اگر شرکتی، نسبت قیمت به سود بالاتر از میانگین صنعت یا بازار داشته باشد، مفهومش این است که بازار انتظار حوادث مهمی را در طول چند ماه یا سال آینده، در مورد آن شرکت دارد. نسبت قیمت به سود پایین، به ضرورت این معنی را نمی دهد که شرکت کمتر از ارزش واقعی خود، ارز شگذاری شده است؛ بلکه شاید معنی آن این باشد که بازار اعتقاد دارد که در آینده ای نزدیک شرکت دچار نوسانات و مشکلات زیادی می شود. سرمایه گذاران علاقه مند به خرید سهامی هستند که ارزش بیشتری داشته باشد یا نسبت قیمت به سود پایینتری داشته باشد. به همین دلیل این نسبت می تواند روی حجم معاملات شرکت ها مؤثر باشد.
5-1-2-2 مفهوم ارزش دفتری
ارزش دفتری یکی از مفاهیم حسابداری است و با استفاده از این معیار، ارزش هر یک از اقلام دارایی بر اساس روش های حسابداری مورد استفاده تعیین می گردد. ارزش دفتری دارایی ها همان ارقام و مقادیری است که در ترازنامه شرکت منعکس می شود. بر این اساس، ارزش یک سهم عادی از تقسیم ارزش حقوق صاحبان سهام عادی بر تعداد سهامی که در دست سهامداران است محاسبه می شود.
6-1-2-2 مفهوم نرخ بازده سرمایه گذاری (ROI)20
این نسبت نمایانگر میزان سودآوری فعالیتهای یک شرکت، سود هر ریال از وجوه سرمایه گذاری شده در شرکت را محاسبه می کند. شرکتهایی که به طور مؤثر از داراییهایشان استفاده کنند، بازده بالایی خواهند داشت؛ اما شرکتهایی که کارایی کمی دارند از بازدهی پایین تری نیز برخوردار خواهند شد. شرکتهای تازه تأسیس در مقایسه با شرکتهای قدیمی بازده کمتری دارند؛ زیرا شرکتهای قدیمی که اموال آنها در طول زمان مستهلک شده است، هزینه استهلاک ندارند و سودشان زیادتر است. همچنین، در شرایط تورمی ارزش مجموع داراییهای شرکتهای تازه تأسیس از شرکتهای قدیمی بیشتر است البته در صورت عدم تجدید ارزیابی داراییها در شرکتهای قدیمی این موضوع به پایین بودن بازده سرمایه شرکتهای نوپا در مقایسه با شرکتهای قدیمی کمک می کند. بر پایه مطالعات تجربی، دامنه بازده سرمایه در شرکتهای با ثبات بین ٢۵ تا ۴٠ درصد به دست آمده است.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید